مقالات

پرورش شتر مرغ

مقدمه

 

ورود شترمرغ به ايران در حدود ده سال پيش آغاز گرديد و در اين مدت نتايج بدست آمده از تحقيقات برروی ‏نحوه زيست اين پرنده در کشور همگی مويد اين امر است که پرورش شترمرغ به عنوان يک صنعت سودآور و با آينده‌ای درخشان می‌تواند مورد توجه قرار گيرد. سعی ما بر آن است تا طی چندين مقاله قسمت‌های مختلف پرورش علمی ‏و عملی شترمرغ را متذکر شويم.‏

دوران جوجه کشی 42 روز می باشد. درجه حرازرت دستگاه جوجه کشی 3/36 درجه سانتی گراد و رطوبت در حدود 20 تا 25 درصد است. وزن تخم به طور متوسط در حدود 5/1 کيلوگرم بوده و در پايان دوران جوجه کشی بايستی در حدود 13 تا 15 درصد از وزن تخم کاهش پيدا کند. در غيراينصورت ممکن است مشکلاتی در جوجه در آوری ايجاد گردد. معمولاً تخم ها به مدت يک هفته جمع آوری و در درجه حرارت و رطوبت مناسب نگهداری شده و سپس تخم های بی نطفه از دستگاه خارج می گردند. در روز سی و هشتم تخم ها به هچر منتقل شده و تا زمان خروج از تخم در دستگاه باقی می مانند. بهتر است جهت خشک شدن و فعاليت نسبی پرنده، به او اجازه داد تا به مدت 6 تا 12 ساعت دردستگاه هچر باقی بماند و سپس خارج گردد. بهداشت دستگاه و سالن جوجه کشی بسيار مهم بوده و بايستی حتی الامکان از ورود افراد متفرقه به محيط جوجه کشی خودداری شود. جوجه ها به هنگام تولد وزنی در حدود 700 تا 1000 گرم دارند. بند ناف توسط آيودين ضدعفونی می گردد. کف بينی های هچری نيز بايد اصطکاک کافی داشته باشند تا از بازشدن پاها درجوجه جلوگيری به عمل آيد. چنانچه جوجه نتواند از تخم خارج شود بايستی به جوجه کمک شود. اين امر نياز به کسب تجربه کافی داشته و هر گونه مداخله عجولانه سبب نتايج منفی درهچ خواهدشد.


موقعيت مکانی ساختمان جوجه‌کشی:‏

محل قرار گرفتن ساختمان جوجه‌کشی تحت تاثير عوامل مختلفی قرار دارد، از جمله آنها می‌توان به عدم استقرار ‏هر نوع مزرعه پرورش طيور تا شعاع 500 متری از ساختمان جوجه‌کشی و در ارتباط با گله‌های مولد فاصله ای حدود ‏‏100 متر را اشاره کرد. در شکل زير نقشه ساختمان جوجه‌کشی يک مزرعه شترمرغ نمايش داده شده است.‏

ساختمان جوجه‌کشی:‏

مواد و تجهيزات مورد استفاده در ساختمان جوجه‌کشی بايد قابل تميز کردن و شستشو با فشار آب زياد باشند و در ‏اثر استفاده از مواد ضد عفونی کننده دچار خوردگی و فساد نشوند. کف سالن جوجه‌کشی بايد فاقد درز و يا برآمدگی ‏باشد تا از تکان شديد تخم‌ها در هنگام حمل و نقل جلوگيری به عمل آيد. تمامی اتاقها بايد دارای کانال زهکشی و ‏هواکش بوده، گوشه اتاق‌ها گرد و تمام وسايل برقی مورد استفاده در اين ساختمان بايد در برابر نفوذ آب مقاوم باشند.‏

توجه به اندازه دربها و راهروها نکته مهمی است که در هنگام ساخت بايد مد نظر قرار بگيرد چرا که وجود راهروهای ‏تنگ و دربهای باريک در ساختمان باعث ايجاد مشکلات عديده بخصوص در هنگام تغيير در ابعاد راکها که بر اثر ‏تغيير ماشين ستر و يا هچر ايجاد می‌گردد خواهد شد.‏
کف و ديوارهای اتاق تا سقف بايد با کاشی سفيد پوشيده شده باشند تا وجود کوچکترين آلودگی در آنها مشخص ‏گردد، هر چند که تميز بودن سطوح هيچ ارتباطی به پاکی و استريل بودن سطح نخواهد داشت.‏
توجه به کف سازی و ايجاد شيب مناسب سالن در جهت زهکشی‌ها از ديگر مسائل مهم ساختمان جوجه‌کشی است ‏چرا که باقی ماندن آب پس از شستشو علاوه بر اتلاف وقت سبب افزايش بار ميکروبی و افزايش هزينه‌های ضدعفونی ‏محل خواهد گرديد. به طور کلی نبايد در هنگام ساخت و تاسيس ساختمان جوجه‌کشی هيچگونه صرفه جويی صورت ‏گيرد چرا که اين امر علاوه بر کاهش توليد و جوجه درآوری منجر به افزايش هزينه‌های جاری در طی ساليان بعد ‏خواهد شد.‏


جمع آوری تخم از آشيانه:‏

شترمرغها به صورت يک روز در ميان و معمولاً در بعد از ظهرها تخم می‌گذارند که لازم است اين تخمها هر چه ‏سريعتر جمع آوری شده و به سالن جوجه‌کشی منتقل گردند. در مزارع پرورش شترمرغ يکی از تخم‌ها در لانه باقی ‏مانده و بقيه تخمها برداشته می‌شوند، اين راهکار ساده شترمرغ را تشويق به تخمگذاری بيشتر می‌نمايد. تخمهايی که ‏مدت زمان بيشتری در آشيانه باقی می‌مانند به چند علت از نظر جوجه درآوری ضعيفتر خواهند بود:‏

‏1.‏ غلت خوردن تخم در آشيانه توسط پرندگان بالغ
‏2.‏ در معرض سرما و آلودگی قرار گرفتن تخمها
‏3.‏ نفوذ آلودگی به لابلای منافذ تخم
‏4.‏ قرارگرفتن تخمها در معرض نور خورشيد که در نتيجه آن دمای داخل تخم بيش از حد افزايش خواهد يافت.‏
جمع آوری تخم در مزارع شترمرغ لزوماً با دست انجام گرفته و برای اين منظور بهتر است برای جمع‌آوری هر تخم از ‏يک دستکش يکبار مصرف و يا يک دستمال کاغذی سالم و تميز استفاده کرد، دليل انجام اين کار آن است که دست ‏خود کارگر به علت جمع آوری تخمهای متعدد از پن‌های مختلف َالوده شده و برداشت هر تخم احتمال انتقال ‏آلودگی و نفوذ ميکروارگانيسمها را به داخل تخمهای ديگر افزايش می‌دهد.‏
در هنگام جابجايی تخمها از هرگونه حرکت شديد و ضربه پرهيز کنيد تا نطفۀ تخم دچار آسيب نشود برای رسيدن به ‏اين منظور می‌توان از ابرهای فشرده و يا ظرفهای پلاستيکی جهت حمل تخم‌ها به ساختمان جوجه‌کشی استفاده ‏نمود.
ابر فشرده مورد استفاده در انتقال تخم شترمرغ‏:
جهت ضد عفونی ابرها در پايان هر روز ابرها را شسته و در اتاق دود قرار داده تا هرگونه آلودگی آنها از بين برود. از ‏مشکلات جمع آوری تخمها در مزارع می‌توان به دسترسی مشکل کارگرها به تخم‌های گذاشته شده در انتهای هر پن ‏اشاره کرد. در نتيجه در برخی از مزارع برای آنکه بتوانند زمان و محل تخم گذاری حيوان را تحت کنترل داشته باشند ‏در زير سايه‌بان پن، لانۀ تخمگذاری می‌سازند و درون آن تخمی که قبلاً محتوياتش خالی و با مواد ديگر پرشده است ‏قرار می‌دهند تا مرغ را ترغيب به تخمگذاری درآن محل نمايند. در هنگام جمع آوری تخم اطلاعاتی همچون تاريخ ‏تخمگذاری، شمارۀ گروه توليدمثلی و شمارۀ پن مولد نيز ثبت می‌گردد. بدون اين اطلاعات اوليه، الگوی ژنتيکی گله ‏اصلاح نژادی قابل تشخيص نخواهد بود.‏
ورود تخم به جوجه‌کشی:‏
اولين کار پس از ورود تخم‌ها به ساختمان جوجه‌کشی، تميز و ضدعفونی کردن تخمها است. ورود تخم‌های ‏کثيف به داخل جوجه‌کشی سبب افزايش مرگ و مير جنين و جوجه‌ها خواهد شد، همچنين به علت نفوذ ميکروب به ‏داخل پوسته قابليت هچ پايين آمده و يا جوجه هايی با کيفيت پايين متولد خواهند شد. اين قبيل مشکلات سبب افزايش ‏ضايعات هفته اول پرورش خواهد گرديد. جهت تميز کردن و ضدعفونی تخم‌ها می‌توان گرد و غبار و آلودگيهای ‏سطحی تخم را با يک برس نرم، تميز کرد. تا حد امکان از شستن تخم‌ها با آب بپرهيزيد، زيرا اين عمل اغلب باعث ‏ترکيدن تخم به علت آلودگی به مايکوپلاسما خواهد شد، چنانچه تخم خيلی کثيف باشد می‌توان آن را با آب گرمی ‏که دمای آن ‏F‏ ˚10بيشتر از دمای خود تخم است شست.‏
روش‌های ضدعفونی تخم‌ها:‏
‏1.‏ استفاده از گاز اوزون
‏2.‏ مه پاشی ماده ضدعفونی کننده مانند‎ virkon-s ‎
‏3.‏ دود دادن با پرمنگنات پتاسيم و فرمالين‏
‏4.‏ ترکيبات کلره
‏5.‏ ترکيبات چهارتايی آمونيوم
‏6.‏ الکل و اسيد سيتريک
در هر صورت روشهای اصول بهداشتی در رابطه با تخم هميشه بحث برانگيز بوده است اما آنچه که مشخص است رابطۀ ‏مستقيمی بين ترشح و ترکيدن تخم در ستر با شستشوی تخم وجود دارد.‏
پس از زدودن آلودگی از روی تخمها آنها را به اتاق دود انتقال داده که جهت دود دادن از پرمنگنات پتاسيم وفرمالين ‏استفاده می‌شود (مقدار ماده مورد نياز جهت ضد عفونی هر متر مکعب شامل 7 گرم پرمنگنات و 14سی سی فرمالين ‏است). در هنگام دود دادن به دمای اتاق توجه کنيد، حرارت اين اتاق در بهترين حالت‏c˚ 27 و رطوبت نسبی آن 75% ‏توصيه می‌گردد. اتاق دود می‌بايستی کوچک و مطابق با ظرفيت تخم‌ها ساخته شود و دارای مکنده ای قوی بوده تا به ‏سرعت بتواند اتاق را از گاز خالی نمايد. برای دود دادن تخم‌ها از ظروف فلزی و يا سفالی استفاده می‌گردد، از به کار ‏گيری ظروف پلاستيکی پرهيز کنيد چرا که در اثر حرارت ايجاد شده آب خواهند شد. جهت مخلوط کردن مواد توجه ‏کنيد که فرمالين بر روی پرمنگنات بايد ريخته شود. زمان دود دادن تخمها حدود 20 دقيقه بوده و برای اين کار بهتر ‏است از پريزهای تايمری استفاده گردد تا هيچگاه خطايی در رابطه با روشن کردن هواکشها رخ ندهد. ‏
طول مدت ذخيره کردن تخم در انبار 10-2 روز در دمای‏‎ ‎‏ ‏c˚20-16 و رطوبت نسبی 75-70 % می‌باشد. حفظ درجه ‏حرارت محيطی کمتر از ‏c˚3/18 به ما اجازه می‌دهد که مدت زمان انبار تخم‌ها قبل از انکوباسيون را افزايش دهيم، ‏همچنين نگهداری تخم‌ها در دمای بالای ‏c˚5/20 موجب کوتاه شدن مدت زمان ذخيره سازی تخم در انبار، افزايش ‏متابوليسم و از دست دادن بيش از حد آب تخم می‌گردد. مدت زمان ذخيره سازی تخم‌ها و کيفيت سفيده با هم ‏ارتباط دارند، به گونه‌ای که در اوايل دوره تخمگذاری که کيفيت آلبومين بالا است می‌توان طول مدت نگهداری ‏تخم را افزايش داد و هر چه از دوره تخمگذاری می‌گذرد به علت کاهش کيفيت آلبومين مدت زمان نگهداری تخم ‏شترمرغ در اتاق نگهداری کاهش می‌يابد. به هر صورت تخم بايستی حداقل يک روز دراتاق نگهداری بماند، علت اين ‏امر انجام عمل کندلينگ در اين اتاق جهت تشخيص کيسه هوايی تخم و کاهش غلظت سفيده است. در طول مدت ‏نگهداری، تخم‌ها يک تا دو بار در روز با زاويه 45 درجه از حالت عمودی چرخانيده می‌شوند تا به حرکت زرده به ‏طرف اتاقک هوايی کمک نمايد. ‏
به محض اينکه اتاقک هوايی تخم شترمرغ بر اثر کندل کردن آن مشخص گرديد تخمها را بايستی طوری قرار داد که ‏اطاقک هوايی در سمت بالا قرار گرفته و تخم با سطح افق زاويه 45 درجه را تشکيل دهد. 
چنانچه تشخيص کيسه هوايی ‏ميسر نباشد چرخاندن تخمها بايستی به صورت افقی صورت بگيرد، در اين حالت تخمها به صورت افقی خوابانده شده ‏و هر بار 180 درجه می‌چرخند، به طوری که هر بار يک طرف تخم در زير قرار می‌گيرد. چرخش يکبار در جهت ‏عقربه‌های ساعت و در نوبت بعدی در خلاف جهت عقربه‌های ساعت خواهد بود. ‏
چرخاندن تخمها بايد تا حد امکان با ملايمت صورت بگيرد زيرا تخمها نسبت به لرزيدن و تکان خوردن بسيار حساس ‏بوده که اين حساسيت در مراحل ابتدايی انکوباسيون بيشتر است، در ضمن داشتن يک دستگاه شمارنده برای ثبت تعداد ‏دفعات چرخش و بازديد روزانه نيز مفيد می‌باشد.‏
1 روز قبل از خروج تخمها از اتاق سرد و ورود آنها به دستگاه ستر دمای اتاق را به مرور افزايش داده تا در هنگام ورود ‏تخمها به دستگاه ستر هيچ يک از آنها عرق نکنند، در ضمن در اين روز بر روی تخمها برچسب زده می‌شود که حاوی ‏اطلاعاتی نظير شمارۀ تخم، تاريخ ورود تخم به ستر و... خواهد بود، بهتر است درج اطلاعات تخم در داخل دفاتر ‏جوجه‌کشی در همين روز صورت گيرد که شامل اطلاعاتی نظير جدول زير خواهد بود.‏
رديف شماره ‏تخم شماره ‏والدين تاريخ
تخمگذاری ورود به ‏ستر وزن ‏ستر محل تخم ‏در ستر حذف ‏شدن وزن ‏هچری حذف 
هچری وزن ‏تولد تاريخ ‏تولد شماره ‏پلاک
‏12 ساعت پيش از انتقال تخم‌ها به ستر مجددا به آنها دود داده می‌شود. به خاطر داشته باشيد که بلافاصله بعد از دود ‏دادن نمی‌توان تخم‌ها را به دستگاه جوجه‌کشی منتقل کرد زيرا اين کار باعث آسيب ديدن نطفه خواهد شد. ‏

 

 

 انتخاب تخم جهت جوجه‌کشی:‏

 

تمامی تخم‌های توليد شده توسط مادران مولد جهت جوجه‌کشی مناسب نيستند مانند تخم‌های شکسته، کثيف و ‏يا دارای اشکال نامناسب، از ورود اين تخم‌ها به جوجه‌کشی پرهيز نماييد. تخم‌های خيلی بزرگ و يا خيلی کوچک ‏قابليت جوجه درآوری کمتری نسبت به تخم‌های متوسط دارند، همچنين مدت زمان جوجه درآوری تخم‌های خيلی ‏بزرگ طولانی تر از تخم‌های کوچک تر است و به درجه حرارت بالاتری جهت جوجه‌کشی نياز دارند.‏

 

دستگاه جوجه‌کشی:‏
انکوباتورها را می‌توان به دو دسته «يک مرحله ای» که در آن همه تخم‌ها با هم و به طور همزمان وارد دستگاه شده ‏و در يک روز از تخم خارج می‌شوند و «چند مرحله ای» که ورود تخم‌ها به ستر و تفريخ تخم‌ها در زمان‌های ‏مختلف صورت می‌گيرد تقسيم‌بندی کرد.‏
از عوامل مؤثر بر جوجه‌کشی موفق می‌توان به ژنتيک و تغذيه مولدين، بهداشت، طراحی صحيح جايگاه مولدين، ‏انتخاب دستگاه جوجه‌کشی مناسب، طراحی صحيح ساختمان جوجه‌کشی اشاره کرد.‏

 

‏ 4 عامل مهم در انکوباسيون مصنوعی تخم‌های شترمرغ بايد مد نظر قرار بگيرد:‏

 

‏ 1- درجه حرارت 
2- رطوبت نسبی 
3- تهويه 
‏4- چرخش تخم ها

 

از بين فاکتورهای فوق درجه حرارت انکوباتور مهم ترين فاکتور است. درجه حرارت دستگاه انکوباسيون بينF˚98-90 ‏می‌باشد، اما بهترين درجه حرارت ‏F˚6/97 است، همچنين رطوبت نسبی آن 28-15درصد در جريان هوای زياد ( 5 تا ‏‏30 بار گردش هوا در ساعت)، غلظت دی اکسيد کربن حداکثر 03/0% و غلظت اکسيژن بالای20% باشد. مدت زمان ‏لازم جهت انکوباسيون تخم‌های شترمرغ (از ورود تخم به دستگاه ستر تا ورود به دستگاه هچر) حدود 35-39 روز ‏خواهد بود. درجه حرارت دستگاههای انکوباتور با توجه به موقعيت ساختمان داخلی دستگاه، اندازه و وزن تخم‌ها و ‏تعداد تخمی که در دستگاه قرار می‌گيرد متفاوت خواهد بود.‏

 

آب در بخش جوجه‌کشی جهت مقاصد شستشو و ايجاد رطوبت در اتاق انکوباسيون مورد استفاده قرار می‌گيرد، اين ‏آب بايد دارای استاندارد آبهای مورد استفاده انسان باشد، شمارش کلی فرم آب صفر و ميزان «کل باکتری موجود در ‏آب» در آن حداقل باشد (200 تا 300 به ازای هر ميلی ليتر آب) در غير اين صورت می‌توان به آب کلر زد ‏‏(‏ppm‏5)، حتی در اين شرايط نيز باکتری پزودوموناس می‌تواند هنوز زنده بماند و تحت تنوع زيستی تکثير پيدا کند، ‏بخصوص در تانکرهای ذخيره سازی آب و لوله‌های کهنه آب که محتويات آهن بالايی دارند. حضور باکتری ‏پزودوموناس در آب سبب افزايش ترکيدگی تخم‌ها خواهد شد و محتويات تخم گنديده تا شعاع يک متری تخم‌های ‏ديگر را آلوده ميکند.‏
در روز 14 جوجه‌کشی لازم است که تخم‌ها کندل شوند، هدف از اين کار مشخص کردن نطفه‌داری تخم‌ها و ‏خروج تخمهای بی نطفه از دستگاه است. تخمها در داخل انکوباتور تحت شيب 45 درجه با سطح افق قرار گرفته به ‏گونه ای که کيسه هوايی به سمت بالا بوده و هر 3 تا 4 ساعت تخم يک دور کامل می‌چرخد. برای اطمينان از گردش ‏تخم‌ها می‌توان از شماره اندازهای موجود بر روی راکها استفاده کرد.‏
اگر تعداد کمی از تخم‌ها بيش از حد رطوبت خود را از دست داده باشند بايد آنها را جدا کرده و در دستگاه ديگری ‏با رطوبت بالاتر قرار داد و از طرفی بالا بودن رطوبت داخل انکوباتور نهايتا باعث کاهش از دست رفتن آب درون تخم‏، خيس و پف کردن جوجه‌های هچ شده خواهد شد.‏
کاهش درجه حرارت انکوباتور و ايجاد استرس سرمايی منجر به عقب افتادگی و رشد غيرطبيعی سيستم گردش خون و ‏قلب، کاهش رشد و توسعه غشاهای جنينی و در نتيجه کاهش بازده تنفسی، کاهش استفاده از کيسه زرده و آلبومين می‌‏گردد.‏
بهترين روش جهت مطمئن شدن از مناسب بودن حرارت دستگاه، استفاده از دماسنج‌های فارنهايت می‌باشد. استفاده از ‏اعداد نمايش داده شده توسط نمايشگر دستگاه انکوباتور قابل اعتماد نبوده و سبب بوجود آمدن هچ ناموفق خواهد شد.‏
در طول دوره جوجه‌کشی 15-13% وزن تخم به واسطه تبخير آب داخل آن و از دست دادن دی‌اکسيدکربن کاهش ‏می‌يابد که اين عمل باعث افزايش حجم کيسه هوايی شده به طوری که اندازه کيسه هوايی به 3/1 وسعت فضای داخل ‏تخم شترمرغ در پايان دوره جوجه‌کشی می‌رسد و همين امر باعث تامين اکسيژن لازم جهت تنفس جنين قبل از خروج ‏از تخم می‌گردد.

 

 

آماده سازی اتاق هچر جهت ورود تخم:‏

1-‏ شستشوی و ضدعفونی کامل دستگاه و اتاق هچر‏

‏2-‏ دود دادن دستگاه و اتاق هچر با استفاده از پرمنگنات پتاسيم و فرمالين
‏3-‏ کاليبره کردن دستگاه حداقل 12 ساعت قبل از ورود تخم به دستگاه‏

جهت بهسازی هچری و داشتن شرايط بهداشتی مناسب نياز به آزمايش برای سنجش ميزان آلودگی باکتريايی و قارچی ‏دستگاه جوجه‌کشی است، همچنين تخم‌های هچ شده، کرک جوجه‌ها و جنين‌های مرده همگی بايد مورد آزمايش ‏قرار بگيرند تا کفايت مرحله نهايی دود دادن با فرمالين و پرمنگنات مشخص شود. ديوارهای ساختمان، ميزها و سينی‌ها ‏بوسيله سواب مالی در فواصل منظم (حداقل 2 هفته يکبار) بايد چک شوند. منابع آب مورد استفاده در هچری از نظر ‏شمارش ميکروبی و «کل نمکهای حل شده» که معياری برای تعيين سختی آب است بايد مورد بررسی قرار بگيرند. ‏هچ ضعيف و يا توليد جوجه‌های با کيفيت پايين بر اثر وجود ميکروبهايی نظير Staphylococci ‎Mycoplasm salmonella, Pesudomonas, E.Coli,‎‏ در بخش جوجه‌کشی ايجاد می‌شوند.‏

ورود تخم به هچر :‏
پيش از ورود تخم به هچر ابتدا کليه تخم‌ها به صورت انفرادی وزن شده، وزن‌های بدست آمده در دفتر جوجه‌‏کشی ثبت می‌گردد.‏
‏24-48 ساعت قبل از تفريخ، تخم‌ها به صورت افقی به دستگاه هچر منتقل می‌شوند، اين زمانی است که 10% از جنين ‏داخل تخم‌ها دارای تحرک لازم جهت خروج از تخم باشند، طی اين مرحله کيسه زرده به داخل بدن جنين کشيده می‌‏شود و سيستم تنفسی ريوی به کار می‌افتد، در نتيجه جنين به کمک نوک زدن به اتاقک هوايی و سوراخ کردن آن می‌‏تواند از اکسيژن موجود در آن استفاده نمايد. درجه حرارت دستگاه هچر 5/0- 1 سانتی گراد کمتر و رطوبت آن کمی ‏بالاتر از دستگاه ستر است. تخم‌ها در بخش هچر برخلاف ستر نبايد بچرخند. موقعيت طبيعی جوجه‌ها در داخل تخم ‏به اين صورت است که سر جوجه در بين رانهايش بوده و نوک در سمت کيسه زرده قرار گرفته است، در روزهای آخر ‏جوجه‌کشی جنين جهت جلوگيری از خفه شدن سر را بالای پنجه‌ها قرار داده و نوک خود را به درون کيسه هوايی ‏می‌برد. پس از ورود نوک به درون کيسه هوايی جنين استراحت کوتاهی داشته که اين استراحت می‌تواند از چند ‏ساعت تا يک روز به طول بيانجامد. جوجه‌هايی که در وضعيت طبيعی قرار گرفته‌اند قادرند به تنهايی از تخم خارج ‏شوند و نيازی به کمک آنها نيست، اما اگر جوجه‌ای در وضعيت غير طبيعی مانند: قرار گرفتن سر در جهت خلاف ‏کيسه هوايی، استقرارسر بين پاها، قرار نگرفتن سر زير بال راست و متمايل شدن سر به سمت چپ، قرار گرفتن انگشتان ‏بالای سر، قرار گرفتن نوک در بالای بال راست قرار گرفته باشد اين جوجه برای تفريخ نيازمند کمک بوده و نهايتا ‏جوجه ضعيفی خواهد بود که قادر به ايستادن برروی پا و خوردن غذا نيست. ‏
زمان لازم جهت پاره شدن غشاء داخلی پوسته و کيسه هوايی توسط جنين در هنگام تفريخ حدود 12 تا 18 ساعت می‌‏باشد. اگر چنانچه سوراخ کردن و شکستن پوسته تخم توسط جنين بيش از 12 ساعت به طول بيانجاميد می‌توان ‏سوراخی کوچک در بالای کيسه هوايی ايجاد کرد تا هوا و اکسيژن کافی جهت تنفس جوجه‌ها در اختيارشان قرار ‏بگيرد. زمان خروج از تخم نبايستی بيشتر از 5/1 روز به طول بيانجامد. ‏
مراحل خروج طبيعی جوجه از تخم شامل: چرخش و قرار گرفتن در موقعيت هچ، پاره نمودن غشا داخلی، تنفس از ‏هوای موجود در کيسه هوايی، سوراخ نمودن پوسته و خروج از تخم.‏
جوجه تا زمانی در بخش هچر باقی می‌ماند که خشک گردد، پيش از خروج جوجه از تخم ابتدا ناف را چک کرده تا ‏ازبسته شدن آن اطمينان حاصل شود، سپس بند ناف را با بتادين، الکل، کلرام مفنيکل و يا محلول 7 درصد يد ‏ضدعفونی کنيد. پس از خشک شدن هر جوجه به صورت انفرادی وزن‌کشی می‌گردد. چنانچه مقداری از کيسه زرده ‏در بيرون بدن جوجه باقی مانده باشد می‌توان آن را با ماساژ دادن به داخل شکم فرستاد، سپس ناف بخيه زده می‌شود. ‏پس از اتمام هفته اول دوباره ناف را چک کنيد که چرک نکرده باشد. اکثر تلفات هفته آخر جوجه‌کشی و غالب ‏مرگ و ميرهای مربوط به هفته اول پرورش مربوط به عفونت کيسه زرده است.

 

 

 تاريخچه

 

بيش از ۲۰ ميليون سال پيش اجداد شترمرغها در منطقه‌ای گسترده از اسپانيا در غرب تا چين در شرق ساکن بوده‌اند و در حدود يک ميليون سال پيش اين پرندگان به آفريقا مهاجرت کرده و در شمال و شرق و جنوب اين قاره اقامت گزيدند. تصاوير به جا مانده از شترمرغها در حکاکی‌ها و نقاشی‌های متعلق به ۱۰۰۰۰-۵۰۰۰ سال قبل از ميلاد مسيح مشاهده شده است. طبق گزارش laufer از پوسته‌های خالی تخم‌ها به طور معمول به عنوان فنجان استفاده می‌کردند که اولين مورد مشاهده به حدود ۳۰۰۰ سال قبل از ميلاد مسيح برمی گردد. در حدود هشت قرن پيش از ميلاد مسيح پادشاهان آشوری جهت نشان دادن علاقه و احترام به مقامات ديگر کشورها شترمرغ کشتار می‌کردند. همچنين اشاراتی نسبت به گوشت و پر اين پرنده در خطوط هيروگليف مصر باستان مشاهده شده است. اين پرنده جهت ادای احترام بعنوان پيشکش به محضر فرعون برده می‌شد که تاييديه اين مطلب در کتيبه‌های موجود در موزه بريتانيا به وضوح قابل مشاهده است. بر طبق شواهد تاريخی امپراطور رومی الاگابالوس در يکی از جشنهای مجلل خود جهت پذيرائی ميهمانانش از مغز ۶۰۰ شترمرغ استفاده کرد. 
شروع پرورش در جهان 
برای قرون متمادی تامين درخواست پر و گوشت اين با روند کشتار آنها در حيات‌وحش همراه بود. اولين تلاشهای ثبت شده جهت پرورش شترمرغ در سالهای ۱۱۲۵ تا ۱۱۹۰ ميلادی توسط امپراطور بارباروسا انجام گرفت. اما نخستين مزرعه پرورش موفق در سال ۱۸۵۷ و در الجزاير راه اندازی شد. در حدود دهه ۱۸۶۰ ميلادی در Karoo آفريقا و ايالت شرقی آفريقای جنوبی، شترمرغ برای توليد پر و استفاده در تزئينات و مد پرورش داده شد . 
اختراع دستگاه جوجه‌کشی (incubator) شترمرغ توسط Arthur در سال ۱۸۶۹ محرک مناسبی برای مزارع پرورش محسوب می‌شد و به دنبال آن درآمد حاصل از پرورش شترمرغ به منظور توليد پر، باعث تحريک گسترش مزارع در آفريقای جنوبی به خصوص اطراف Oudtshorn در Karoo شد و اين روند با وجود رکود اقتصادی ۱۸۸۳الی ۱۸۹۰ و ۱۸۹۴ الی ۱۸۹۹ ادامه يافت . اوايل قرن ۲۰ مزارع شترمرغ به خوبی گسترش يافتند. 
در سال ۱۹۳۱ افزايش نسبی درآمدهای بدست آمده را ناشی از توليد پر عنوان کردند بطوريکه در سال ۱۹۳۱ پر بعنوان چهارمين کالای صادراتی آفريقای جنوبی مطرح شد. پس از وقوع جنگ جهانی اول و تغييرات مد حاصل از اختراع ماشينهای تندرو که جای درشکه‌ها را گرفتند و به دنبال آن کاهش تقاضای پر سبب شد تا بازار تجارت پر با رکورد عميقی مواجه شده و تعداد پرندگان در مزارع به سرعت کاهش يابد. 
طی آن مزارع بسيار کمی توانستند با وجود اين مشکلات در آفريقای جنوبی باقی بمانند. در سال ۱۹۲۵ اتحاديه‌ها و شرکت‌های تعاونی بسياری جهت رفع مشکلات و تثبيت قيمتها و از بين بردن رکورد اقتصادی موجود داير شدند. به دنبال آن وقوع جنگ جهانی دوم باعث تجديد استفاده از پر در صنعت مد گرديد و همچنين افزايش آگاهی عمومی نسبت به ارزشهای غذايی گوشت منحصر به فرد اين پرنده موجب رويکردی دوباره به پرورش صنعتی اين پرنده در جهان گرديد. 
در سال ۱۹۴۵ اتحاديه Klein karoo land boa kooperasie با نام اختصاری KKLK در Karoo تاسيس گرديد که اين امر موجب تثبيت بازار تجارت پر شد. در اوايل دهه ۱۹۵۰ همزمان با اين تحولات بازار تجارت چرم نيز رو به توسعه نهاد. انجمن KKLK تا سال ۱۹۵۹ روی توليد شترمرغ نظارت و کنترل آن را بعهده داشته و به طور عمده مسئول معرفی چرم شترمرغ بعنوان يک محصول لوکس در درجه اول و به دنبال آن توليد پر در درجه دوم بود. در سال ۱۹۶۳ انجمن KKLK يک کشتارگاه ابتدائی برای توليد گوشت نمک سود احداث نمود. اولين دباغ خانه چرم نيز در Oudttshoorn و در سال ۱۹۶۹ ساخته شده و در سال ۱۹۷۴ گسترش يافت و به دنبال آن کشتارگاه جديدی در سال ۱۹۸۱ تاسيس گرديد. 
بيش از ۱۵-۱۰ سال گذشته توليد و درخواست برای گوشت شترمرغ بعنوان يک محصول اصلی افزايش يافته و مزارع شترمرغ در اکثر نقاط جهان به خصوص در آفريقای جنوبی با کشتار ساليانه حدود 150.000 قطعه شترمرغ مسئوليت تامين اين نياز جهانی را بعهده داشته‌اند. گرچه در ابتدای امر چرم بعنوان محصول اصلی و ابتدائی شترمرغ عنوان می‌گرديد اما در طول دهه نود فعاليت در بازار تجارت گوشت شترمرغ افزايش چشمگيری يافت و اين حرکت رو به رشد تا کنون نيز ادامه دارد به طوريکه از سال ۱۹۹۳ تعداد پرندگان کشتاری به طور ساليانه افزايش پيدا کرده و در حال حاضر به بيش از 300.000 قطعه در سال رسيده است. 

 چگونگی گسترش اين صنعت در جهان 


در آغاز سود ناشی از توليد پر در مزارع شترمرغ سبب پيشرفت و ترقی قابل توجهی در صادرات پرنده به ايالت متحده آمريکا، اروپا، شمال آفريقا، امريکای جنوبی، استراليا و … گرديد . البته در آن هنگام و به منظور حمايت از اين صنعت صادرات پرنده زنده و بالغ از سوی دولت آفريقای جنوبی تحريم گرديد و اين دولت تنها صادرات تخم را در سال ۱۹۰۶ مجاز می‌دانست. با رکود اقتصادی بازار تجارت پر بيشتر پرندگان کشتار شدند بطوريکه در سال ۱۹۲۱ تنها ۲۳۱ پرنده در ايالت متحده آمريکا و استراليا و اروپا زنده ماندند.با شروع دهة ۱۹۸۰ در اسرائيل مزارع پرورشی به سرعت توسعه يافته و پرورش و کشتار آنها در اين کشور صاحب رتبة دوم پس از آفريقای جنوبی گرديد. توجه به پرورش شترمرغ در ايالات متحده آمريکا و کانادا بوسيله واردات پرنده و تخم نطفه‌دار افزايش يافته و هم اکنون نيز بازار خوبی جهت پرورش و کشتار اين پرنده در کشورهای فوق وجود دارد. از سوی ديگر استراليائی‌ها نيز صنعت پرورش شترمرغ را توسعه دادند گرچه هم اکنون تنها به طور محدود برروی ذخاير ژنتيکی پرندگان نيمه وحشی کارمی کنند.
همچنين بيشتر کشورهای اروپائی نيز از سال ۱۹۹۰ پرورش شترمرغ را بر پايه واردات از آفريقا و اسرائيل قرار داده و توانستند در آن سالها به مرحله کشتار نيز دست يابند. اگرچه در حال حاضر بدليل افزايش هزينه‌های توليد در اين کشورها و امکان واردات گوشت ارزانتر از ساير کشورهای توليد کننده توليد شترمرغ در اروپا از رونق کمتری نسبت به سالهای گذشته برخوردار گرديده است. همزمان با اين تغيير و تحولات صنعت پرورش شترمرغ در سطح بين المللی کشورهای آفريقايی نيز به عنوان بنيانگذاران اين صنعت شروع به توسعه سيستم‌های پرورشی مزارع خود نموده‌اند چنانکه بطور مثال مزارع Namibia ناميبيا بطور عمده بر پايه پرندگان اصيل با خصوصيات ژنتيکی خوب طرح‌ريزی شده و مزارع زامبيا Zambia بر پايه شترمرغ محلی و زيرگونه‌های بومی آن منطقه قرار گرفته و در سال ۱۹۹۵ به مرحله کشتار نزديک شدند. 
علاوه بر کشورهای مذکور در ساليان اخير شاهد توسعة اين صنعت به کشورهايی در شرق بوده ايم و آنها توانسته اند به موفقيتهای خوبی در اين زمينه دست پيدا کنند بطوريکه کشور چين در آسيا در سال گذشته ميزان کشتار نسبتاً خوبی را داشته است. البته لازم به ذکر است که شکستن تحريم صادرات پرنده زنده از آفريقای جنوبی در سال ۱۹۹۷ سبب صادرات پرنده زنده و تخم نطفه‌دار گرديد که اين روند باعث پيشرفت و ترقی مزارع بومی شده و آنها قادر گرديدند تا بازار جديدی را برای خود بوجود آورند.تمامی تلاشهای انجام گرفته جهت ارتقا، رشد و گسترش اين صنعت در جهان باعث گرديد تا طی ساليان گذشته شاهد پيشرفت روز افزون اين صنعت در جهان و تاسيس مزارع جديد پرورشی در سراسر دنيا باشيم بطوريکه کشورهايی نظير چين، ترکيه، عربستان، ايران و … در آينده ای نزديک سهم به سزائی را در توليد جهانی در اين صنعت بعهده خواهند گرفت .

 

 

 

معرفی کالا